Ed-Dârr

Ed-Dârr, zarar verici etkileri yaratan ve dileyene zarar isabet ettirendir. Zarar başıboş değil; imtihanın bir parçasıdır. Musibet, kulun uyanması, arınması ve yönünü düzeltmesi için ilahî bir çağrı olabilir.

Dârr ismine iman eden kul, musibetlerde anlam arar ve sabırla direnir. Zararın ortasında dahi kazanç yolları vardır: Tevbe, tefekkür, dayanışma ve terakki. İmtihan, insanı olgunlaştırır ve hakikate yaklaştırır.


Kur’an’da “Ed-Dârr” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

En’âm Suresi, 17. Ayet

“Allah sana bir zarar dokundurursa onu O’ndan başka giderecek yoktur.”

Zararın kaynağı ve gidericisinin Allah olduğu; çarenin de O’na yönelmekten geçtiği öğretilir.

Yûnus Suresi, 107. Ayet

“Allah sana bir zarar dilerse...”

Zarar ve faydanın ilahî dileğe bağlı olduğu; buna göre kulun itimat ve teslimiyet geliştirmesi gerektiği bildirilir.

Zümer Suresi, 38. Ayet

“Allah bana bir zarar vermek istese...”

Tevhidî delil olarak Allah’ın tasarrufuna karşı kimsenin duramayacağı beyan edilir.

Hadîd Suresi, 22. Ayet

“Hiçbir musibet yoktur ki (yazılmış olmasın).”

Musibetlerin kader planındaki yeri açıklanır; sabır ve teslimiyet için aklî zemin hazırlanır.

Bakara Suresi, 155. Ayet

“Biraz korku, açlık ve mallardan eksiltme ile imtihan ederiz.”

Zararın imtihan oluşu ve sabredenlere verilecek müjde, denemenin hikmetini ortaya koyar.

Elem ve Zarar Veren Şeylerin Yaratıcısı

Hayat sadece güneşli günlerden ibaret değildir. Hastalıklar, iflaslar, ölümler ve sıkıntılar da bu dünyanın bir gerçeğidir. İnsanlar genellikle güzellikleri Allah'tan bilirken, kötülükleri ve zararları şansa, düşmana veya tesadüfe bağlarlar.

Oysa iman hakikati bize şunu söyler: Allah dilemezse yaprak bile kımıldamaz. İlaç şifayı Allah'ın izniyle verdiği gibi, zehir de zararı Allah'ın izniyle verir. Ed-Dârr ismi, zarar veren şeylerin dizgininin de Allah'ın elinde olduğunu haykıran çok celalli bir isimdir.

Ed-Dârr İsminin Anlamı Nedir?

Ed-Dârr ismi Arapça drr kökünden türemiştir. Bu kök zarar vermek, elem duyurmak, sıkıntıya sokmak ve isabet etmek manalarına gelir.

Esmaül Hüsna terminolojisinde Ed-Dârr isminin derin manaları şöyledir:

  1. Hikmeti gereği elem, zarar ve sıkıntı verici şeyleri yaratan.

  2. İmtihan veya ceza maksadıyla kullarına musibetler gönderen.

  3. Kainattaki zararlı görünen şeylerin, mikropların, zehirlerin ve afetlerin yaratıcısı ve yöneticisi.

Bu isim genellikle fayda veren anlamındaki En-Nâfi ismiyle birlikte zikredilir. Çünkü zarar veren de fayda veren de sadece Allah'tır. O'ndan başka zarar verebilecek veya fayda sağlayabilecek hiçbir güç yoktur.

Neden Zarar Veren Şeyler Var?

Allah neden hastalığı, depremi veya acıyı yarattı sorusu akılları kurcalar. Ed-Dârr isminin tecellisinde büyük hikmetler vardır.

Birincisi imtihandır. Altın ateşte saflaşır, insan da musibetle olgunlaşır. Eğer hiç hastalık olmasaydı sağlığın kıymeti bilinmezdi. Eğer hiç zorluk olmasaydı sabır diye bir erdem oluşmazdı.

İkincisi uyarıdır. İnsan refah içindeyken Allah'ı unutmaya meyillidir. Ed-Dârr ismi tecelli edip bir sıkıntı dokunduğunda, insan acizliğini hatırlar ve Rabbine koşar. Yani o zarar, aslında kulu Allah'a döndüren bir rahmet kamçısıdır.

Üçüncüsü ise günahtan arınmadır. Müminin ayağına batan diken bile günahlarına kefarettir. Çekilen acılar, ahiretteki azabın azalmasına vesile olur.

Ed-Dârr ve En-Nâfi Dengesi

Bu iki isim hayatın işleyişindeki muazzam dengeyi sağlar. Ed-Dârr ismi zarar ve elem verici şeyleri, En-Nâfi ismi ise hayır ve fayda veren şeyleri yaratır. Allah bu iki ismiyle kainatı sevk ve idare eder.

Ed-Dârr isminin en büyük hikmeti, insanı gizli şirkten yani sebeplere güç atfetmekten kurtarmasıdır. İnsanlar genellikle hastalığı virüsten, kovulmayı patrondan veya kötülüğü düşmandan bilirler. Sanki bu varlıklar Allah'tan bağımsız bir güce sahipmiş gibi onlardan korkarlar ve onlara boyun eğerler.

Oysa bu ismi hakkıyla bilen bir mümin şöyle düşünür: Bu virüs de, bu düşman da sadece birer sebeptir. Zararı ve faydayı elinde tutan tek güç Allah'tır. O dilemezse bütün dünya birleşse bana tek bir zarar veremez. Bu inanç insanı korkularından arındırır ve özgürleştirir. Sadece Allah'tan korkan, yaratılmışlardan korkmaz.

Hayatımızda Ed-Dârr Ahlakı

  1. Sebeplere Takılmamak: Başına bir musibet geldiğinde sadece sebeplere yani mikroba, kazaya veya düşmana kızmaz. O olayın arkasındaki ilahi mesajı okumaya çalışır. Acaba ben nerede hata yaptım veya Rabbim benden ne istiyor diye düşünür.

  2. Sadece O'ndan Korkmak: İnsanlardan ve olaylardan değil, sadece kalpleri evirip çeviren Allah'tan korkar.

  3. Sabır Göstermek: Zararın sahibinin de Allah olduğunu bildiği için isyan etmez, sabreder ve o zararın kalkması için yine O'na dua eder.

Ed-Dârr Zikri ve Faziletleri

Bu isim celalli bir isim olduğu için genellikle korunma amaçlı ve zalimlere karşı okunur. Tek başına değil, En-Nâfi ismiyle beraber okunması tavsiye edilir.

  • Zarardan Korunmak: Gelebilecek maddi ve manevi zararlardan, kazalardan ve belalardan korunmak için okunur. Zararı yaratan O olduğu için, zararı defedecek olan da O'dur.

  • Düşmanı Uzaklaştırmak: Size zarar vermek isteyen düşmanların şerrini engellemek ve onları kendi tuzaklarına düşürmek için Ed-Dârr ismine sığınılır.

  • Hastalık ve Musibet Anında: Bir hastalığın veya sıkıntının kalkması, yerine şifa ve ferahlık gelmesi niyetiyle zikredilir.

Zehir de O'nun Panzehir de

Doktor hastayı iyileştirmek için bazen acı ilaç verir, bazen neşterle keser. Zahirde bu bir zarardır, acıdır. Ama hakikatte şifadır. Ed-Dârr olan Allah'ın verdiği sıkıntılar da ruhumuzun ameliyatıdır. O'ndan gelen her şey, celal de olsa cemal de olsa güzeldir. Kahrı da hoş, lütfu da hoş diyebilmek, teslimiyetin zirvesidir.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey elem ve zarar veren şeyleri de yaratan, imtihanın sahibi Dârr Rabbim! Bizi kaldıramayacağımız musibetlerle ve ağır imtihanlarla sınama. Senden gelen her şeye razıyız ama biz aciziz, bize afiyet ver. Zarar veren mahlukatın şerrinden, Senin koruyucu kudretine sığınıyoruz. Bize dünya ve ahirette zarar verecek her türlü halden bizi muhafaza eyle."