El-Hayy

El-Hayy, hayatı ezelî ve ebedî olan; hayatı kendinden olandır. O’nun hayatı, uyku, yorgunluk ve tükenme gibi eksiklerden münezzehtir. Hayy olan Allah, tüm hayatların kaynağı ve teminatıdır.

Hayy ismine iman eden kalp, ümit ve sebat kazanır. Hayy’a bağlanan ruh, fani olana bağımlılıktan kurtulur; değerini ebedî olanda bulur. Duada, ibadette ve hizmette dirilik artar; kul, hayatı anlamlı kılan canlı bir iman taşır.


El-Hayy

Kur’an’da “El-Hayy” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Bakara Suresi, 255. Ayet

“El-Hayyü’l-Kayyûm.”

Allah’ın diri ve her şeyi ayakta tutan oluşu birlikte zikredilerek kâinatın O’nunla kaim olduğu bildirilir.

Tâhâ Suresi, 111. Ayet

“El-Hayy olan Allah’a yönelir.”

Kıyamet sahnesinde herkesin mutlak diri olana yönelmesi gerektiği vurgulanır.

Furkân Suresi, 58. Ayet

“Daima diri olana tevekkül et.”

Tevekkülün sahih adresinin, hayatı tükenmeyen Allah olduğu öğretilir.

Gâfir Suresi, 65. Ayet

“O diridir, O’ndan başka ilah yoktur.”

Hayy ismi tevhid ile birlikte anılır; diriliğin ve ilahlığın tek elde toplandığı bildirilir.

Âl-i İmrân Suresi, 2. Ayet

“Allah’tan başka ilah yoktur, El-Hayyü’l-Kayyûm.”

Hayat ve kayyûmiyet birlikteliği, tevhidin akidevi temelini oluşturur.

Ölmeyen, Ebedi ve Mutlak Diri

Dünya üzerindeki her canlının bir "son kullanma tarihi" vardır. Çiçekler solar, hayvanlar ölür, insanlar göçer, hatta yıldızlar bile söner. Her şey fanidir, her hayat "ödünç" alınmıştır. Ancak bu yok oluş denizinde, asla batmayan bir güneş, asla sönmeyen bir hayat vardır. O da El-Hayy olan Allah'tır.

Ölümden korkan, hastalıktan bunalan veya hayat enerjisini kaybeden insan; El-Hayy ismine tutunursa, "ebedi gençliğin" ve sönmez hayatın sırrına erer.

El-Hayy İsminin Anlamı Nedir?

El-Hayy, Arapça "h-y-y" (hayat) kökünden gelir. Diri, canlı, yaşayan ve hayat sahibi demektir.

Esma-i Hüsna terminolojisinde El-Hayy isminin anlamı;

  1. Ezelî ve ebedî bir hayatla diri olan (Ölümsüz).
  2. Hayatı bir başkasından almayan; hayatı Zatıyla kaim olan.
  3. Bütün canlılara hayatı bağışlayan, her nefesin ve her hareketin kaynağı.

Ayetel Kürsi'nin o meşhur giriş cümlesi, bu ismi kainata ilan eder: "Allahü lâ ilâhe illâ hüvel Hayyul Kayyûm..."

Bizim Hayatımız ile O'nun Hayatı Arasındaki Fark

Biz de hayattayız, O da El-Hayy'dır. Peki fark nedir?

  1. Ödünç vs. Asıl: Bizim hayatımız "ödünçtur". Ruh bedenden çıkınca biter. O'nun hayatı ise "Kendindendir" (Zatîdir), kimseden almamıştır ve asla bitmez.
  2. Muhtaçlık: Biz yaşamak için havaya, suya, gıdaya ve uykuya muhtacız. O ise hiçbir şeye muhtaç değildir. "O'nu ne bir uyuklama tutar, ne de bir uyku." (Bakara, 255).
  3. Değişim: Biz yaşlanırız, hastalanırız, yoruluruz. El-Hayy olan Allah ise daima dinçtir, değişmez ve yorulmaz.

Ayrılmaz İkili: "Yâ Hayyu Yâ Kayyûm" Sırrı

Kuran-ı Kerim'de (Bakara, Ali İmran ve Taha surelerinde) El-Hayy ismi, daima El-Kayyûm (Her şeyi ayakta tutan) ismiyle beraber zikredilir. Bu ikili, İslam alimlerine göre "İsm-i Azam"dır (Allah'ın en büyük ismi).

Neden beraberler?

  • Hayy: O'nun zatında diri olduğunu gösterir.
  • Kayyûm: O'nun kainatı diri ve ayakta tuttuğunu gösterir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v), bir sıkıntısı olduğunda veya çok önemli bir dua edeceği zaman şöyle derdi: "Yâ Hayyu Yâ Kayyûm! Rahmetinle yardım istiyorum." (Tirmizi, Deavat, 92). Bu dua, gök kapılarını açan bir anahtar gibidir.

Hayatın Kaynağı O'dur

Bilim adamları yıllardır "Hayat nedir?" sorusunu çözmeye çalışıyor. Cansız atomlar nasıl canlanıyor? Cevap El-Hayy ismidir. O, cansız maddeye tecelli edince "hayat" başlar.

  • Bedenin Hayatı: Su ve gıdadır. (Enbiya 30: "Her canlıyı sudan yarattık").
  • Ruhun Hayatı: İman ve zikirdir. Allah'ı anmayan kalp, kökünden koparılmış çiçek gibi solar ve ölür.

Hayatımızda El-Hayy Ahlakı

El-Hayy ismine inanan bir mümin, "ölü toprağı serpilmiş gibi" uyuşuk, tembel and pısırık olamaz.

  1. Diri Olmak: Aktif, enerjik, üreten ve çalışan bir bilince sahip olmak.
  2. Uyanık Olmak: Gaflet uykusundan uyanmak. Olaylara basiret gözüyle (canlı bir bakışla) bakmak.
  3. Kalbi Diri Tutmak: Kin, nefret ve haset gibi kalbi öldüren virüslerden uzak durmak.

El-Hayy Zikri ve Faziletleri

Bu isim, tam anlamıyla bir "yaşam enerjisi" kaynağıdır.

  • Enerji ve Şifa: Sürekli halsizlik, yorgunluk hissedenler veya şifa arayan hastalar, ellerini vücutlarına koyup "Yâ Hayy" ismini zikredmelidir.
  • Ömrün Bereketi: Allah'tan hayırlı, sağlıklı ve bereketli bir ömür isteyenler bu isme devam etmelidir.
  • Göz Sağlığı: Bazı alimler, bu ismin göz nurunu artırdığını ve göz sağlığına iyi geldiğini belirtmiştir.
  • İsm-i Azam: Duaların kabulü için, duaya "Yâ Hayyu Yâ Kayyûm" diye başlamak çok tesirlidir.

Fani Olanı Bırak, Hayy Olana Tutun

Sevdiklerimiz ölüyor, gençliğimiz gidiyor, dünya eskiyor. Fani olana bel bağlayan üzülür. Ama "Ölümsüz ve daima diri olan Allah'a güvenip dayan" (Furkan, 58) ayetine uyanlar, ebedi hayata kavuşurlar. Bedenimiz ölse de, El-Hayy'a bakan ruhumuz ölümsüzleşir.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey ezeli ve ebedi hayat sahibi, ölmekten ve uyumaktan münezzeh Hayy Rabbim! Bize dünya ve ahirette hayırlı, sağlıklı ve imanlı bir hayat bahşet. Kalbimizi zikrinle, ruhumuzu marifetinle diri tut. Hastalıklarımıza şifa, dertlerimize deva, yorgun bedenlerimize enerji ver. Bizi İsm-i Azam'ın hürmetine, Hayy ve Kayyûm isimlerinin bereketine nail eyle."