Er-Reşîd

Er-Reşîd, en doğruya ulaştıran, hedefe götüren sağlam rehberdir. Reşd; istikametin berraklaşması, yöntemin doğruluğu ve sonucun hayırlı oluşudur. Reşîd tecellisi, yol kadar yürüyüşün de doğru olmasını sağlar.

Reşîd ismine iman eden kul, kararsızlığı azaltır; istişare ve tefekkürü artırır. Doğruyu, doğru yoldan, doğru yöntemle gerçekleştirmek reşd ahlakıdır; acelecilik ve hoyratlık reşdin düşmanıdır.


Kur’an’da “Er-Reşîd” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Kehf Suresi, 10. Ayet

“Bize katından rahmet ver ve işimizde bize doğru olanı (reşed) hazırla.”

Ashab-ı Kehf’in duasında ‘reşed’ talebi, yöntemde doğruluğun ilahî bir lütufla kazanıldığını gösterir.

Kehf Suresi, 24. Ayet

“Rabbimin beni bundan daha doğru olana eriştireceğini umarım.”

Doğruya erişme ümidinin Allah’a bağlanması, reşdin lütuf yönünü vurgular.

Tâhâ Suresi, 50. Ayet

“Her şeye yolunu gösteren.”

Fıtrî hidayet, reşdin yaratılış boyutuyla bağlantısını kurar.

Hucurât Suresi, 7. Ayet

“İmanı sevdirdi, kalplerinize süsledi...”

Kalpte imanın sevdirilmesi, reşîd terbiyenin içsel temellerinin Allah tarafından atıldığını gösterir.

Bakara Suresi, 256. Ayet

“Doğruluk (reşd) sapıklıktan apaçık ayrıldı.”

Hak ile bâtılın ayrışması, reşdin bilgi ve basiretle belirginleştiğini bildirir.

İşleri En Doğru ve En İsabetli Olan

Bir okçu düşünün. Hedefi görüyor olması yetmez, yayı ne kadar gereceğini, rüzgarın yönünü ve atış açısını da kusursuz hesaplamalıdır ki oku tam on ikiden vurabilsin. İşte Er-Reşîd ismi, hayatımızdaki kararları tam on ikiden vurmamızı sağlayan ilahi bir bilgeliktir.

Allah Er-Reşîd ismiyle kainattaki hiçbir işi eksik, hatalı veya abes yapmaz. O'nun her işi yerli yerindedir ve mutlaka bir hikmete dayanır. O, kullarına da rüşd yani olgunluk vererek onları en doğru sonuca ulaştırır.

Er-Reşîd İsminin Anlamı Nedir?

Er-Reşîd ismi Arapça rşd kökünden türemiştir. Bu kök doğru yolda olmak, olgunlaşmak, isabet etmek ve hayra ulaşmak manalarına gelir. Reşit olmak tabiri de buradan gelir ve kişinin kendi malını yönetebilecek akli olgunluğa erişmesi demektir.

Esmaül Hüsna terminolojisinde Er-Reşîd isminin derin manaları şöyledir:

  1. Bütün işleri isabetli olan ve hiçbir zaman yanılmayan.

  2. Yarattıklarını en güzel ve en doğru hedefe ulaştıran.

  3. Kimsenin yol göstermesine muhtaç olmayan, zatında mutlak rehber olan.

  4. Kullarına doğru karar verme yeteneği ve akıl olgunluğu bahşeden.

Bu isim bize şunu anlatır: Allah bir iş yapıyorsa o işin sonu mutlaka hayırdır. Biz o an anlamasak bile, sonuç her zaman mükemmeldir.

El-Hâdî ve Er-Reşîd Arasındaki Fark

Bu iki isim de yol göstermek manasına geldiği için sıkça karıştırılır. Ancak aralarında çok ince bir nüans vardır.

El-Hâdî ismi yolun kendisine rehberlik eder. Yani size haritayı verir ve işte doğru yol budur der. Er-Reşîd ismi ise o yolda hedefe ulaşmanızı sağlar. Size o yolda yürüyecek iradeyi, akıl olgunluğunu ve isabetli karar verme gücünü verir.

Şöyle bir örnek verelim: Bir öğretmen öğrencisine ders anlatır, bu Hâdî isminin tecellisidir. Öğrencinin o dersi anlayıp sınavda doğru şıkkı işaretlemesi ise Reşîd isminin tecellisidir. Hâdî yolu aydınlatır, Reşîd ise sonuca ulaştırır.

Rüşd Mertebesi: Olgunluk Çağı

Kuranı Kerim'de Kehf Suresinde mağara arkadaşlarının duası şöyledir: Rabbimiz, bize katından bir rahmet ver ve işimizde bize rüşd yani doğruluk ve başarı nasip et.

Buradaki rüşd, sadece akıl sağlığı değil, aynı zamanda manevi bir olgunluktur. İnsan ne zaman fevri davranmayı bırakır, ne zaman duygularıyla değil aklıyla ve imanıyla hareket ederse o zaman rüşd sahibi olur. Er-Reşîd isminden nasibini alan kişi, olayların dış yüzüne aldanmaz, arka planındaki hikmeti kavrar.

Hayatımızda Er-Reşîd Ahlakı

  • Danışarak İş Yapmak: Kendi aklına güvenmez, istişare eder. Bilir ki en doğru karar, ortak akılla ve Allah'a danışarak yani istihare yaparak alınan karardır.

  • Sonunu Düşünmek: Bir adım atmadan önce bu işin sonu nereye varır diye düşünür. Anlık zevkler uğruna geleceğini feda etmez.

  • Örnek Bir Mürşit Olmak: İnsanlara sadece lafla değil, yaşantısıyla ve duruşuyla da doğruyu gösteren olgun bir rehber olur.

Er-Reşîd Zikri ve Faziletleri

Bu isim özellikle kararsızlık yaşayanlar, işleri ters gidenler ve çocuklarının hayırlı bir evlat olmasını isteyenler için çok etkilidir.

  • İşlerin Rast Gitmesi: Sürekli aksilik yaşayan, elini attığı işi kurutan veya bir türlü sonuca ulaşamayanlar, işlerinin düzelmesi için Ya Reşîd ismine devam ederler.

  • Doğru Karar Vermek: Önemli bir yol ayrımında olanlar, hata yapmamak ve en isabetli seçimi yapmak için bu ismi zikrederler.

  • Çocuk Eğitimi: Asi, söz dinlemeyen veya yanlış yollara sapan çocukların ıslahı ve olgunlaşması için ebeveynler tarafından okunur.

  • İçki ve Kumar: Kötü alışkanlıkları olan kişilerin bu bataklıktan kurtulup doğru yola (rüşde) ermesi niyetiyle okunması tavsiye edilmiştir.

O Yanılmaz ve Yanıltmaz

İnsan şaşar, beşer. En zeki insanlar bile hayatlarında büyük hatalar yapabilirler. Ancak Er-Reşîd olan Allah asla şaşırmaz, unutmaz ve yanılmaz. Biz aciz aklımızı O'nun sonsuz ilmine teslim edersek, O bizi asla yarı yolda bırakmaz. O'nun rehberliğinde yürüyen, menzile mutlaka varır.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey bütün işleri isabetli olan, kullarını en doğru hedefe ulaştıran Reşîd Rabbim! Bizi kendi aklımızla baş başa bırakma, bize rüşd ve olgunluk ver. Kararlarımızda isabet, işlerimizde bereket, sonumuzda selamet ihsan et. Bizi yanlış yollara sapmaktan, hata yapmaktan ve pişman olacağımız işlerden koru. İşlerimizi bize kolaylaştır ve sonucunu hakkımızda hayırlı eyle."