El-Vâcid

El-Vâcid, dilediğini bulan, yoklukta varlık yolunu açan ve mutlak anlamda ihtiyaçsız olandır. Kayıp sandığımız yerde beliren imkânlar ve tıkanmış görünen yollarda açılan kapılar, Vâcid isminin latif tecellilerine işaret eder. Vücûd (bulunuş) ve vâcid (bulan) mânaları, kulun nimetin kaynağını ve yokluğun ötesindeki ilahî imkânı görmesine rehberlik eder.

Vâcid ismine iman eden kul, ‘arayana bulunur’ ilkesiyle ümit ve gayretini diri tutar. Vesileleri çoğaltır; bulduğunda şükreder, bulamadığında hayrın başka bir yerde olduğuna inanır. En büyük buluş, kulun Rabbiyle buluşmasıdır; kişi kendini hakikatte bulduğunda Rabbini bulur, Rabbini bulduğunda da her şey yerini bulur.


El-Vâcid

Kur’an’da “El-Vâcid” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Duhâ Suresi, 6-8. Ayetler

“Seni yetim bulup barındırmadı mı; şaşırmış bulup hidayet etmedi mi; fakir bulup zengin etmedi mi?”

Bu pasaj, Allah’ın kulunu üç farklı hâlde ‘bulduğu’ ve her birinde barındırma, hidayet ve zenginlikle desteklediğini anlatarak nimetin ilahî kaynağını hatırlatır.

En’âm Suresi, 95. Ayet

“Ölüden diriyi çıkarır.”

Yokluğun içinden varlığı çıkarma kudreti, darlıkta imkân ve karanlıkta aydınlık bulunabileceğini; Vâcid manasının kâinattaki tecellisini gösterir.

Talâk Suresi, 2-3. Ayetler

“Hiç ummadığı yerden rızık verir.”

İnsanın hesaba katmadığı kapıların açılması, Allah’ın kuluna beklemediği yerlerden imkân ‘buldurması’nın bir misali olarak verilir.

Nisâ Suresi, 100. Ayet

“Yeryüzünde genişlik ve vüs’at bulur.”

Hicret eden kimse için yeryüzünde geniş imkânlar bulunacağı; bu genişliğin ilahî takdirle mümkün olduğu vurgulanır.

Yûsuf Suresi, 65. Ayet

“Sermayelerini yüklerinde buldular.”

Vücûd fiilinin somut bir örneği üzerinden Allah’ın tedbirinin, kulun tasarruf planlarını aşan bir hikmetle gerçekleştiği gösterilir.

Dilediğini Bulan ve Sonsuz Zenginlik Sahibi

İnsanoğlu dünyaya "eksik" gelmiştir. Bu yüzden hayatımız hep bir "arama" mücadelesiyle geçer. Mutluluğu ararız, huzuru ararız, rızkı ararız, bazen de sadece evde kaybettiğimiz anahtarı ararız. Aramamızın sebebi, bizde o şeyin "yok" olmasıdır. Muhtacız ve fakiriz.

Ancak El-Vâcid olan Allah için "aramak" diye bir meşakkat yoktur. Çünkü O'nun katında hiçbir şey kaybolmaz. O, dilediği şeyi, dilediği anda "bulan" (hazır eden) ve hiçbir şeye muhtaç olmayandır.

El-Vâcid İsminin Anlamı Nedir?

El-Vâcid, Arapça "v-c-d" (vücud/vecd) kökünden gelir. Bulan, mevcut olan, zengin olan, istediğini elde eden ve varlıklı demektir.

Esma-i Hüsna terminolojisinde El-Vâcid isminin anlamı;

  1. İstediği şeyi, istediği vakitte bulan; hiçbir şey kendisine gizli kalmayan.
  2. Zatında zengin ve varlıklı olan; hiçbir şeye muhtaç olmayan (Ganiyy manasında).
  3. Kendisi için "kaybetmek", "yitirmek" veya "arayıp da bulamamak" söz konusu olmayan Zat.

Kısaca: "O bulmak için aramaz; çünkü O hiç kaybetmez."

İnsan "Fâkid", Allah "Vâcid"ekr

Bu ismin daha iyi anlaşılması için zıddına bakmak gerekir. Arapça'da "Vâcid"in zıddı Fâkid’dir. Yani "kaybeden, yoksun olan, sahip olmayan" demektir.

İnsan Fâkid'dir; çünkü sağlığını kaybedebilir, parasını kaybedebilir, hafızasını kaybedebilir. Sürekli bir şeyleri eksilir. Allah ise Vâcid'dir; O'nun ilmi, gücü ve hazinesi asla eksilmez. Kainatın en ücra köşesindeki bir atom bile O'nun huzurundadır (mevcuttur). O'nun için "Nereye gitti?" sorusu yoktur.

"Vicdan" ve "Vecd" Kavramları

El-Vâcid ismiyle aynı kökten gelen iki muazzam kelime vardır:

  1. Vicdan: İnsanın içindeki "hakkı bulan" pusuladır. Vicdan, yalan söylemez. İnsan aklıyla yanılsa bile, vicdanıyla (El-Vâcid'in tecellisiyle) doğruyu bulur.
  2. Vecd: "Bulmak"tan gelen manevi sarhoşluk ve coşku halidir. Tasavvufta Allah'ı manen bulan kişi "Vecd" haline girer. O'nu bulanın neşesi sonsuz olur.

Büyüklerin meşhur sözüdür: "O'nu bulan neyi kaybeder? O'nu kaybeden neyi bulur?"

Kaybetme Korkusuna Karşı El-Vâcid

Modern insan sürekli "sahip olduklarını kaybetme" anksiyetesi yaşar. El-Vâcid ismine inanan kişi için en büyük hazine Allah'tır. Eğer sen O'nu bulduysan, O sana her şeyi buldurur. Eğer bir şeyi kaybettiysen de üzülme; Vâcid olan Allah, sana daha hayırlısını "bulup" verir. Bu inanç, insanı kaybetme korkusundan ve cimrilikten kurtarır.

Hayatımızda El-Vâcid Ahlakı

El-Vâcid ahlakıyla ahlaklanan mümin;

  • Hakikat Arayıcısı Olur: Olayların dış yüzüne takılmaz, arkasındaki hikmeti ve hakkı "bulmaya" odaklanır.
  • Gönül Zenginliği: Gözü dışarıda (başkalarının malında) olmaz. Bilir ki asıl zenginlik, kalbinde bulduğu imandır.
  • Vicdanlı Olur: Karar verirken menfaatine göre değil, içindeki "Vâcid" tecellisi olan vicdanına göre karar verir.

El-Vâcid Zikri ve Faziletleri

Bu isim, hem maddi kayıplar hem de manevi arayışlar için bir pusuladır.

  • Kayıp Eşya İçin: Bir eşyasını kaybeden kişi, telaşa kapılmadan "Yâ Vâcid" (veya "Yâ Vâcide'l-mevcûdât") diyerek dua ederse, Allah'ın izniyle o eşyayı bulur veya unuttuğu yeri hatırlar.
  • Aradığını Bulmak: Hayatta ne aradığını bilmeyen, huzur arayan ama bulamayanlar; kalplerinin tatmin olması için bu isme devam etmelidir.
  • Aldatılmamak İçin: Ticarette veya ilişkilerde kandırılmaktan korkanlar, gerçeği "bulmak" ve feraset sahibi olmak için bu zikri çekebilir.

Bulanlar, Arayanlardır

Mevlana'nın dediği gibi: "Aramakla bulunmaz; ama bulanlar hep arayanlardır." Biz acizane arayışımızı sürdürelim. Samimiyetle ararsak, El-Vâcid olan Rabbimiz Kendini bize bulduracaktır. Ve O'nu bulduğumuzda, aslında hiçbir eksiğimizin kalmadığını anlayacağız.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey dilediğini dilediği an bulan, hiçbir şeye muhtaç olmayan Vâcid Rabbim! Bize Seni bulmayı, Senin sevgini bulmayı nasip et. Bizi nefsimizin karanlıklarında, dünyanın kalabalığında kaybettirme. Kaybettiğimiz neşemizi, huzurumuzu ve iman lezzetini bize iade et. Bizi, Seni bulup da her şeyi bulan bahtiyar kullarından eyle."