El-Bâkî

El-Bâkî, varlığı sonsuz olandır; bâkî kalandır. Fânî olan her şey Bâkî’nin huzurunda anlamını bulur; beka O’nun zâtına mahsustur. Bu isim, ebediyet şuuru kazandırarak öncelikleri düzene koyar.

Bâkî ismine iman eden kul, ebedî olana yatırım yapar: Salih amel, ilim ve sadaka-i câriye. Fanilik korku değil; istikamet üretir; hayat beka ölçüsüyle tanzim edilir.


Kur’an’da “El-Bâkî” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Rahmân Suresi, 26-27. Ayetler

“Yeryüzündeki her şey fânidir; Rabbinin zâtı bâkidir.”

Beka hakikati, fanilik karşısında Allah’a yönelişi ve ebedî olana yatırım yapmayı öğütler.

Kasas Suresi, 88. Ayet

“O’nun zâtından başka her şey helâk olacaktır.”

Tevhid ve beka birlikteliği kurularak kalbin bağlanacağı tek sabitenin Allah olduğu bildirilir.

Nûr Suresi, 39. Ayet

“(Bâtıl) ameller serap gibidir.”

Fanilik ile beka arasındaki fark, serap teşbihiyle belirginleştirilir; kalıcı olanın salih amel olduğu ima edilir.

Kehf Suresi, 46. Ayet

“Bâkî olan salih ameller daha hayırlıdır.”

Dünyevî süslerin geçiciliği karşısında salih amellerin kalıcı değeri vurgulanır.

Hicr Suresi, 85. Ayet

“Kıyamet saati mutlaka gelecektir.”

Sonun kesinliği, beka umudunu diri tutarak kulun eylemlerini ebedî perspektifle düzenler.

Varlığının Sonu Olmayan ve Ebedi Kalan

Dünyaya bakıyoruz, her şey değişiyor ve bitiyor. Baharda açan o muhteşem çiçek kışın soluyor. En güçlü krallar ölüp toprağa karışıyor. Gençlik gidiyor, ihtiyarlık geliyor. İnsan ruhu ise sonsuzluğu istiyor, bitmeyen bir sevgi ve sönmeyen bir güzellik arıyor.

İşte El-Bâkî ismi, bu arayışın cevabıdır. O, varlığının başlangıcı olmadığı gibi sonu da olmayandır. Zaman O'nu yıpratamaz, olaylar O'nu değiştiremez. Kainattaki her şey fani yani geçici, sadece Allah Baki yani kalıcıdır.

El-Bâkî İsminin Anlamı Nedir?

El-Bâkî ismi Arapça bka kökünden türemiştir. Bu kök bir şeyin varlığını sürdürmesi, devamlı olması, sabitleşmesi ve tükenmemesi manalarına gelir.

Esmaül Hüsna terminolojisinde El-Bâkî isminin derin manaları şöyledir:

  1. Varlığı zamanla sınırlı olmayan, ezelden ebede kadar var olan.

  2. Yarattığı mahlukat yok olduktan sonra bile varlığı devam edecek olan tek Zat.

  3. Ölümsüz, sonsuz ve değişmekten münezzeh olan.

Rahman Suresinde yer alan her canlı fanidir, ancak azamet ve ikram sahibi Rabbinin yüzü yani zatı bakidir ayeti, bu ismin en net ifadesidir. Dünya bir misafirhanedir, bizler gelip geçici yolcularız, ev sahibi ise El-Bâkî olan Allah'tır.

El-Evvel, El-Âhir ve El-Bâkî İlişkisi

Bu üç isim zaman kavramını kuşatır. El-Evvel ismi O'nun başlangıcının olmadığını, El-Âhir ismi O'nun sonunun olmadığını, El-Bâkî ismi ise bu sonsuzluğun kesintisiz ve değişmeden devam ettiğini anlatır.

İnsanlar için gelecek zaman bir bilinmezliktir. Ancak Allah için geçmiş, gelecek ve şimdiki zaman birdir. O, zamanın yaratıcısı olduğu için zamanın dışındadır. Bizi yaşlandıran ve öldüren zaman, El-Bâkî olan Allah'a tesir edemez.

Ya Baki Entel Baki Sırrı

Büyük İslam alimleri ve mutasavvıflar, ruhsal sıkıntılar ve ayrılık acıları için Ya Baki Entel Baki zikrini tavsiye etmişlerdir. İlk söylenişteki "Ya Baki" ifadesi, madem Sen bakisin, Sen varsın, o halde başkalarının gitmesi beni üzmez manasına gelir. İnsanı fani dünyaya bağlanmaktan kurtarır. İkinci söylenişteki "Entel Baki" ifadesi ise, Sen sonsuzsun, o halde benim ruhumu da kendi bekana kabul et, beni hiçliğe atma manasına gelir.

Bu zikir, insanın içindeki sonsuz yaşama arzusunu tatmin eder. Çünkü insan ancak Baki olan Allah'a bağlanırsa manevi bir ölümsüzlük kazanır.

Hayatımızda El-Bâkî Ahlakı

  • Dünyaya Aldanmamak: Dünyanın süsüne, makamına ve zenginliğine kalbini bağlamaz. Bilir ki hepsi bir gün elinden gidecektir. Gidenin arkasından yas tutmaz.

  • Ahiret İçin Çalışmak: Madem ahiret yurdu bakidir, o halde yatırımını oraya yapar. Kalıcı eserler, sadaka-i cariyeler bırakır. İnsan ölür ama eseri yaşarsa, o da El-Bâkî isminden bir pay almış olur.

  • Vefalı Olmak: Dostluklarını günlük menfaatler üzerine değil, Allah rızası üzerine kurar. Allah için olan dostluklar ahirette de devam edeceği için bakidir.

El-Bâkî Zikri ve Faziletleri

Bu isim özellikle ölüm korkusunu yenmek, makamını korumak ve uzun ömürlü olmak için manevi bir iksirdir.

  • Korku ve Endişe İçin: Gelecek kaygısı, ölüm korkusu ve sevdiklerini kaybetme endişesi yaşayanlar, kalplerine sekine inmesi için Ya Baki ismini zikrederler.

  • Makamın Devamı: Sahip olduğu nimetin, işin veya sağlığın elinden gitmemesini isteyenler, nimetin devamı için bu isme sığınırlar.

  • Uzun ve Hayırlı Ömür: Allah'a daha çok ibadet etmek niyetiyle sağlıklı ve uzun bir ömür isteyenler bu ismi okurlar.

  • Bırakma Sanatı: Bir türlü vazgeçemediği zararlı alışkanlıkları veya takıntıları olanlar, bunları bırakabilmek ve sadece Allah'a bağlanmak için bu zikirden güç alırlar.

O Varsa Her Şey Var

Fani olanın sevgisi de fani olur, acısı da fani olur. Baki olanın sevgisi ise sonsuzdur. Bizler fani varlığımızı, Baki olan Allah'ın yolunda harcarsak, o zaman biz de ölümsüzleşiriz. Şairin dediği gibi Baki kalan bu kubbede hoş bir sada imiş. Geride hoş bir sada bırakmak, Baki ismine ayna olmaktır.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey varlığı zorunlu, sonu olmayan ve ebedi kalan Baki Rabbim! Biz faniyiz, Sen Bakisin. Biz gidiciyiz, Sen kalıcısın. Kalbimizi geçici dünyanın süsüne değil, Senin sonsuz sevgine bağla. Bize ahirette tükenmeyecek nimetler ve ebedi mutluluk ver. Fani ömrümüzü, Senin yolunda harcayarak ebedileştirmeyi nasip eyle."