El-Berr

El-Berr, iyiliği bol, lütfu geniş olan; kullarına karşı sonsuz ihsan sahibidir. Birr, sadece bireysel fazilet değil; sosyal adalet ve dayanışmanın da adıdır. Berr tecellisi, kalpleri yumuşatır ve iyiliği sistematik bir hayır düzenine dönüştürür.

Berr ismine iman eden kul, iyiliği yayar: Eline, diline ve gönlüne emanet edilenlerle hayrı çoğaltır. Sevdiğinden vererek, zorda sebat ederek birre yürür; iyilik gösteri değil, istikrarlı bir karakter hâline gelir.


Kur’an’da “El-Berr” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Tûr Suresi, 28. Ayet

“Şüphesiz Rabbimiz Berr ve Rahîmdir.”

Allah’ın iyilik ve merhametinin birlikte anılması, O’nun lütfunun şefkatle yürüdüğünü gösterir.

Bakara Suresi, 177. Ayet

“Birr, yüzlerinizi doğu ve batıya çevirmeniz değildir...”

Birr, iman, ibadet, infak ve ahlakın bütününü kuşatan bir erdem olarak tanımlanır.

Âl-i İmrân Suresi, 92. Ayet

“Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe birre erişemezsiniz.”

İyiliğin kemalinin fedakârlıkla mümkün olduğu ve sevilenlerden vererek birre ulaşıldığı öğretilir.

Nahl Suresi, 90. Ayet

“Allah adaleti ve ihsanı emreder.”

Toplumsal adaletin ihsanla birlikte yürütülmesi emredilerek birrin sosyal çerçevesi çizilir.

Mâide Suresi, 2. Ayet

“Birr ve takvada yardımlaşın.”

Toplumun hayrını büyüten yardımlaşma, birr ve takva ekseninde kurumsallaştırılır.

İyiliği ve İhsanı Sonsuz Olan

İyilik kavramı insanlık tarihi boyunca en çok övülen erdem olmuştur. Ancak insanların iyiliği sınırlıdır. Kimi menfaat için iyilik yapar, kimi yorulur bırakır, kimi de iyiliğine karşılık bekler. Karşılıksız, sınırsız ve kesintisiz iyilik sadece Allah'a mahsustur.

El-Berr ismi, iyiliğin asıl kaynağını bize tanıtır. O kullarına karşı çok lütufkar, çok şefkatli ve keremi bol olandır. Aldığımız nefesten içtiğimiz suya, sevdiklerimizden imanımıza kadar sahip olduğumuz her güzellik El-Berr isminin bir hediyesidir.

El-Berr İsminin Anlamı Nedir?

El-Berr ismi Arapça brr kökünden gelir. Bu kök hem kara parçası yani toprak anlamındaki berr kelimesini hem de geniş iyilik, itaat ve sadakat anlamındaki birr kelimesini içerir.

Esmaül Hüsna terminolojisinde El-Berr isminin manaları şöyledir:

  1. Kullarına karşı çok şefkatli, lütfu ve ihsanı bol olan.

  2. İyiliği ve keremi asla tükenmeyen, verdiği nimetleri başa kakmayan.

  3. Sözüne sadık olan ve vaadinden asla dönmeyen.

  4. Kulları isyan etse bile rızkı kesmeyen, onlara mühlet vererek iyilikle muamele eden.

Nasıl ki kara parçaları uçsuz bucaksız ve genişse, Allah'ın iyiliği de öyledir. O'nun rahmeti ve iyiliği her şeyi kuşatmıştır.

İyiliğin Kaynağı ve İnsan

Kuranı Kerim'de iyilik manasına gelen birr kavramı çokça geçer. Hatta Bakara Suresinde iyiliğin sadece yüzleri doğuya veya batıya çevirmek olmadığı, asıl iyiliğin iman etmek ve Allah yolunda harcamak olduğu anlatılır.

Allah mutlak Berr'dir yani iyiliğin yaratıcısıdır. İnsan ise bu ismin tecellisiyle iyilik yapabilir. Bir insanın anne babasına itaat etmesi, fakiri doyurması veya gülümsemesi, El-Berr olan Allah'ın o kulun kalbine yansımasıdır. Kimde iyilik ve merhamet varsa, onda El-Berr isminden bir iz vardır.

El-Berr ve El-Tevvab Birlikteliği

Kuranı Kerim Tur Suresinde cennet ehlinin konuşmaları aktarılırken, onlar Allah'ı "O Berr'dir, Tevvab'dır" diyerek anarlar. Bu iki ismin yan yana gelmesi muazzam bir müjdedir.

Allah o kadar iyidir ki, kul günah işlese bile onu hemen cezalandırmaz. Ona tövbe etmesi için fırsat verir. Kul tövbe ettiğinde ise sanki hiç günah işlememiş gibi onu affeder ve sever. Yani O'nun iyiliği sadece itaat edenlere değil, günahkar kullarına da ulaşır. İyiliği o kadar baskındır ki, kulun hatasını örter ve onu tövbe kapısına çağırır.

Hayatımızda El-Berr Ahlakı

  1. Karşılıksız İyilik Yapmak: İyiliği sadece Allah rızası için yapmak. İnsanlardan teşekkür veya karşılık beklememek. "Balık bilmezse Hâlik bilir" düsturuyla hareket etmek.

  2. Anne Babaya İyilik: Dini literatürde anne babaya iyilik "Birr-ul valideyn" olarak geçer. El-Berr ismine en çok yakışan davranış, ebeveynine karşı saygılı ve lütufkar olmaktır.

  3. Sözünde Durmak: Allah nasıl vaadinden dönmüyorsa, mümin de verdiği sözü tutmalı ve insanları yarı yolda bırakmamalıdır.

El-Berr Zikri ve Faziletleri

Bu isim özellikle ahlak güzelliği, çocukların terbiyesi ve her türlü tehlikeden korunmak için manevi bir sığınaktır.

  • Çocukların Ahlakı İçin: Çocuğunun itaatkar, saygılı ve güzel ahlaklı olmasını isteyen anne babalar Ya Berr ismini zikretmeye devam etmelidir.

  • Kötü Alışkanlıklardan Kurtulmak: İçki, kumar veya kötü söz gibi alışkanlıkları olan kişiler, bu ismin hürmetine ıslah olmayı dilerlerse Allah onlara tövbe kapısını açar.

  • Yolculukta Korunmak: Kara ve deniz yolculuklarında kazadan ve beladan korunmak için okunur. Çünkü ismin kökünde kara parçası manası da vardır.

  • Halk Tarafından Sevilmek: İnsanlara iyilik yapmak ve onlar tarafından sevilip sayılmak isteyenler bu ismin nuruyla nurlanır.

İyilik Yap İyilik Bul

Atalarımız "İyilik yap denize at" demişlerdir. Çünkü yapılan hiçbir iyilik zayi olmaz. El-Berr olan Allah, yapılan en küçük iyiliğin bile karşılığını kat kat fazlasıyla verir. Biz O'nun kullarına iyilik yapalım ki, O da bize sonsuz iyiliğiyle muamele etsin.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey iyiliği sonsuz, ikramı bol ve şefkati geniş olan Berr Rabbim! Bizi iyilik yapan ve iyilik bulan kullarından eyle. Bize anne babamıza, akrabamıza ve tüm insanlığa karşı hayırlı olmayı nasip et. Kötülüklerimizi iyiliklerinle ört, günahlarımızı affınla sil. Bizi sözüne sadık, vaadinden dönmeyen sadıklarla beraber yaz."