El-Hâdî

El-Hâdî, hidayete erdiren, doğru yolu gösterendir. Hidayet, fıtrî ve şer‘î delillerin kalpte buluşmasıyla gerçekleşir; zorla değil, hikmet ve güzel öğütle yer eder. Hâdî ismi, rehberliğin yumuşak bir merhamet diliyle yürüdüğünü hatırlatır.

Hâdî ismine iman eden kul, hidayeti kendinden bilmez; lütuf olduğunu kavrar. Tebliğde zorlamayı değil örnekliği tercih eder; davette sabır ve nezakati kuşanır.


Kur’an’da “El-Hâdî” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Şûrâ Suresi, 52. Ayet

“Seni dosdoğru bir yola hidayet ettik.”

Vahyin rehberliği, peygamberin şahsında tecelli ederek ümmete yol gösterir.

Yûnus Suresi, 25. Ayet

“Allah Darüsselâma çağırır ve dilediğini sırat-ı müstakîme iletir.”

Allah’ın çağrısı, esenlik yurduna; O’nun iletmesi ise dosdoğru yola yöneliktir.

Bakara Suresi, 2. Ayet

“Bu kitap, muttakiler için hidayettir.”

Hidayetin şartı olarak takva zikredilir; kitap, takva sahipleri için seçilmiş bir rehberdir.

Tâhâ Suresi, 50. Ayet

“Her şeye yolunu gösteren.”

Fıtrî hidayet, varlıkların yaratılış amacına uygun yönlendirildiğini bildirir.

Kasas Suresi, 56. Ayet

“Sen sevdiğini hidayet edemezsin; Allah hidayet eder.”

Hidayetin tasarrufu Allah’a aittir; kulun görevi tebliğ ve güzel örnekliktir.

Doğru Yolu Gösteren Mutlak Rehber

Karanlık bir ormanda elinde güçlü bir fener olan birini düşünün. Fener etrafı aydınlatır, bu En-Nûr isminin tecellisidir. Ancak o kişinin ormandan çıkış yolunu bilmesi, hangi patikanın uçuruma hangi patikanın kurtuluşa gittiğini ayırt etmesi gerekir. İşte bu bilgi ve yönlendirme El-Hâdî isminin tecellisidir.

Allah sadece ışığı yaratmakla kalmamış, o ışıkta yürünecek en doğru yolu da göstermiştir. O, yarattığı her varlığa yapması gereken işi ilham eden, arıya bal yapmayı, göçmen kuşlara yollarını bulmayı öğreten ve insanlara kurtuluş yolunu tarif eden Hâdîdir.

El-Hâdî İsminin Anlamı Nedir?

El-Hâdî ismi Arapça hdy kökünden türemiştir. Bu kök yol göstermek, rehberlik etmek, hidayet vermek ve hedefe ulaştırmak manalarına gelir.

Esmaül Hüsna terminolojisinde El-Hâdî isminin derin manaları şöyledir:

  1. Kullarına doğru yolu gösteren, onlara rehberlik eden ve hidayet veren.

  2. Yarattığı her varlığa hayatını devam ettirebilmesi için gerekli olan yetenekleri ve içgüdüleri kodlayan.

  3. Şaşkınlık içinde kalanlara çıkış yolu gösteren, sapıklığa düşenleri kurtaran.

  4. Kalplere iman sevgisini yerleştiren ve onları İslam nuruyla şereflendiren.

Hidayet kavramı Kuranı Kerim'in en temel kavramlarından biridir. Hidayet sadece yolu göstermek değil, o yolda yürümek için gerekli olan isteği ve gücü de vermektir.

Hidayet Türleri ve El-Hâdî Tecellisi

İslam alimleri Allah'ın hidayetini yani yol göstermesini kademelere ayırmışlardır.

Birincisi genel hidayettir. Bu bütün varlıkları kapsar. Bir bebeğin doğar doğmaz annesini emmesi, bir örümceğin ağ örmeyi bilmesi veya bir karıncanın yuvasını bulması El-Hâdî isminin yansımasıdır. Hiçbir hayvan okulda eğitim görmez, hepsi Rabbinin ilhamıyla hareket eder.

İkincisi insanlara verilen akıl hidayetidir. Allah insana doğruyu yanlıştan ayıracak bir muhakeme gücü vermiştir.

Üçüncüsü ise özel hidayettir. Bu, peygamberler ve kitaplar aracılığıyla gönderilen dini rehberliktir. Allah insanı aklıyla baş başa bırakmamış, ona vahiy göndererek hakikati göstermiştir.

En-Nûr ve El-Hâdî Arasındaki Bağ

Bu iki isim birbirini tamamlar. En-Nûr görmeyi sağlar, El-Hâdî ise yönelmeyi sağlar. Işık olmadan yol görünmez, yol bilgisi olmadan da ışık bir işe yaramaz. Bir insan çok zeki olabilir, çok bilgili olabilir yani nur sahibi olabilir. Ancak bu zekasını kötüye kullanıyorsa, dolandırıcılık yapıyorsa El-Hâdî isminden nasibini almamış demektir. Çünkü doğru yolda değildir. Hidayet, bilginin doğru hedefe yönlendirilmesidir.

Hayatımızda El-Hâdî Ahlakı

  • Doğru Yolu Göstermek: Sadece kendisinin doğru yolda olması yetmez. Ailesine, arkadaşlarına ve çevresine de güzelliği, iyiliği ve hakkı tavsiye eder. Bir insanın hidayetine vesile olmak, üzerine güneşin doğduğu her şeyden daha hayırlıdır hadisi bu ahlakın zirvesidir.

  • Örnek Olmak: İnsanlara sadece sözle değil, davranışlarıyla da rehberlik eder. Haliyle ve tavrıyla İslam'ı temsil eder.

  • Yanıltmamak: Kendisine bir adres sorulduğunda bile en doğrusunu tarif eder. İnsanları kandırmaz, yanlış yönlendirmez ve onların hataya düşmesine sebep olmaz.

El-Hâdî Zikri ve Faziletleri

Bu isim özellikle kararsızlık yaşayanlar, doğru yolu bulmak isteyenler ve sevdiklerinin hidayeti için dua edenler için manevi bir pusuladır.

  • Hidayet İçin Dua: Yanlış yollara sapan, kötü alışkanlıkları olan veya inançsızlık bataklığına düşen eş, dost ve çocuklar için Ya Hâdî ismiyle çokça dua edilir.

  • Kararsızlık Anında: İki seçenek arasında kalan ve hangisinin hayırlı olduğunu bilemeyenler, doğru kararı vermek için bu isme sığınırlar.

  • İstikamet Üzere Olmak: Doğru yoldan sapmamak, inancını korumak ve son nefese kadar müslüman olarak yaşamak için okunur.

  • Yön Bulmak: Hem maddi olarak kaybolanlar hem de manevi boşluğa düşenler, yollarını bulmak için bu ismi zikrederler.

Pusulamız O'dur

Hayat denizi fırtınalarla doludur. Yanlış akımlar, batıl inançlar ve nefsin tuzakları bizi her an rotamızdan saptırabilir. Ancak El-Hâdî olan Allah'ın rehberliğine güvenen, Kuranı Kerim pusulasını ve Peygamber kaptanını takip eden kişi asla kaybolmaz. O'nun gösterdiği yol, bizi sahil-i selamete yani cennete çıkarır.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey şaşırmışlara yol gösteren, kalpleri hidayete erdiren Hâdî Rabbim! Bizi dosdoğru yolun olan Sırat-ı Müstakim'den ayırma. Aklımızı ve kalbimizi batıl yollara, çıkmaz sokaklara saptırma. Bize hakkı hak olarak gösterip ona uymayı, batılı batıl olarak gösterip ondan kaçınmayı nasip et. Sevdiklerimize hidayet ver, onları nurunla ve rehberliğinle kuşat."