El-Bedî‘

El-Bedî‘ ismi, insanın yaratma ve üretme anlayışını temelden sorgulatan ilahi bir isimdir. Çünkü bu isim, var etmenin herhangi bir örneğe, taslağa ya da geçmiş denemelere dayanmadığını bildirir. Allah yaratırken tekrar etmez, kopyalanamaz ve düzeltmeye ihtiyaç duymaz. Ortaya çıkan her varlık, ilahi iradenin özgün ve bilinçli bir tecellisidir

İnsan çoğu zaman yeniliği, daha önce var olanın farklı bir biçimi olarak algılar. El-Bedî‘ ise gerçek yeniliğin yalnızca biçimde değil, mahiyette gerçekleştiğini öğretir. Göklerin düzeninden canlılardaki çeşitliliğe kadar uzanan yaratılış, rastlantının değil; ölçü, denge ve hikmetle kurulan benzersiz bir düzenin sonucudur.

Bakmayı ve fark etmeyi öğretir. Alışılmış görünen şeylerin bile aslında tekrar edilemez olduğunu idrak ettirir. El-Bedî‘, estetiği hayranlıkla sınırlamaz; onu şükür ve sorumluluk bilinciyle ilişkilendirir.


Kur’an’da “El-Bedî‘” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Bakara Suresi, 117. Ayet

“Göklerin ve yerin Bedî‘idir.”

Allah’ın örneksiz yaratışı, kâinattaki düzen ve ölçüye bakarak idrak edilecek bir hakikat olarak sunulur.

En’âm Suresi, 101. Ayet

“Göklerin ve yerin Bedî‘idir.”

Allah’ın eşi ve benzeri olmadığı, yaratışının da benzeri bulunmadığı vurgulanır.

Rahmân Suresi, 7-9. Ayetler

“Mizanı koydu.”

Bediî düzenin ölçü ve denge üzerine kurulduğu bildiriler; insan bu mizana uymaya çağrılır.

Nahl Suresi, 8. Ayet

“Sizin bilmediğiniz daha nice şeyler yaratır.”

Yaratmanın sürekliliği ve yenilik boyutu, Allah’ın bediî kudretinin daimi işleyişini gösterir.

Fâtır Suresi, 1. Ayet

“Melekleri ikişer-üçer-dörder kanatlı elçiler kıldı.”

Yaratılışta farklılık ve denge, bediî sanatın bir parçası olarak örneklendirilir.

El-Bedî‘ İsminin Anlam Derinliği

El-Bedî‘, yoktan ve örneksiz yaratmayı ifade eder. Ancak bu örneksizlik, düzensizlik anlamına gelmez. Aksine, her şey yerli yerinde, ölçülü ve birbiriyle uyum içindedir. Bu durum, yaratmanın bilinçli ve amaçlı olduğunu gösterir.

İnsanın ürettiği her şey, daha önce var olan bir şeye dayanır. Yeni olarak görülen şeyler bile, geçmiş tecrübelerin ve gözlemlerin birleşimidir. El-Bedî‘ ismi ise, yaratmanın hiçbir referansa ihtiyaç duymadan gerçekleştiğini bildirir. Bu yönüyle Allah’ın yaratışı, insan aklının alışık olduğu tüm üretim biçimlerinin ötesindedir.

El-Bedî‘ ve Kâinattaki Çeşitlilik

Kâinatta tekrar var gibi görünse de, hakikatte birebir aynı olan hiçbir şey yoktur. Aynı türden iki yaprak, iki insan ya da iki an bile tamamen aynı değildir. Bu farklılık, bir düzensizlik değil; bilakis bediî sanatın en açık göstergesidir.

El-Bedî‘ ismi, çeşitliliği anlamlı kılar. Her varlık, kendine özgü özelliklerle donatılmıştır. Bu özgünlük, yaratılışın değerini artırır ve her canlının kendine ait bir yeri olduğunu gösterir. Böylece insan, kendisini başkalarıyla kıyaslamak yerine, kendisine verilen özellikleri fark etmeye yönelir.

El-Bedî‘ ve Kulun Bakış Açısı

Bu ismi bilen bir kul, taklitle yetinmemeyi öğrenir. Ancak bu, başkalarından tamamen kopmak anlamına gelmez. El-Bedî‘, kuldan kibirli bir özgünlük değil; niyet ve amaçta samimiyet ister. İnsan ürettiği şeylerde hayırlı ve faydalı olmayı hedeflediğinde, bediî yaratıştan pay almış olur.

El-Bedî‘ ismi, kulun kendisine verilen yetenekleri küçümsememesini sağlar. Her insanın mizacı, kabiliyeti ve yolu farklıdır. Bu farklılık bir eksiklik değil, ilahi bir tercihin sonucudur. Kul, başkasının yolunu kopyalamak yerine, kendi yolunu sorumluluk bilinciyle yürümeye davet edilir.

Kur’an’da El-Bedî‘ İsminin Kullanım Bağlamı

Kur’an’da El-Bedî‘ ismi, genellikle göklerin ve yerin yaratılışıyla birlikte anılır. Bu bağlam, yaratılışın sıradan bir olay değil; üzerinde düşünülmesi gereken bir hakikat olduğunu gösterir. Ayetlerde vurgulanan örneksizlik, Allah’ın eşi ve benzeri olmadığı gerçeğiyle doğrudan ilişkilidir.

Bazı ayetlerde ise yaratmanın sürekliliğine dikkat çekilir. Allah’ın her an yeni bir yaratışta olduğu bildirilir. Bu durum, El-Bedî‘ isminin yalnızca geçmişte gerçekleşmiş bir fiili değil; sürekli işleyen bir kudreti ifade ettiğini gösterir.

El-Bedî‘ İsmini Bilmenin Hayata Etkisi

Bu ismi tanımak, insanın hayata bakışını sadeleştirir. Her şeyin kopya olduğu düşüncesi yerini hayranlığa ve şükre bırakır. İnsan, sıradan sandığı şeylerde bile anlam görmeye başlar.

El-Bedî‘ ismi, insanı tüketen kıyas duygusundan korur. Başkalarının sahip olduklarıyla kendisini ölçmek yerine, kendisine verilen nimetleri fark etmesini sağlar. Bu farkındalık, huzur üretir ve insanı daha bilinçli bir yaşam tarzına yönlendirir.

El-Bedî‘ ile Diğer İsimler Arasındaki Bağ

El-Bedî‘ ismi, El-Hâlik ve El-Musavvir isimleriyle birlikte düşünüldüğünde anlamını tamamlar. Yaratma, şekil verme ve örneksizlik bir bütün olarak ilahi sanatın parçalarıdır. Allah yaratır, şekil verir ve bunu hiçbir örneğe ihtiyaç duymadan gerçekleştirir.

Bu bütünlük, kâinattaki düzenin tesadüfle açıklanamayacağını açıkça ortaya koyar. Her varlık, ilahi bilginin ve iradenin bilinçli bir sonucudur.