El-Vâhid

El-Vâhid, zatında, sıfatlarında ve fiillerinde tek olandır. Tevhid, hayatı parçalanmışlıktan ve iç çelişkilerden kurtarır; kulluğun yönünü berraklaştırır. Vahdaniyet, ibadetin yalnız Allah’a tahsisini ve değerlerde bölünmez sadakati emreder.

Vâhid ismine iman eden kul, kulluğunu bölmez; ibadet, ahlak ve hedeflerinde bütünlük kurar. Çatışan kimlikler Vâhid’e yönelişle uyum bulur; insan içten dışa aynı kişi olur; bu birlik, huzurun anahtarıdır.

Kur’an’da “El-Vâhid” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Yûsuf Suresi, 39. Ayet

“Allah el-Vâhid ve el-Kahhâr’dır.”

Birlik ve kahhâriyetin birlikte zikri, ilahlığın ortaksız ve kudretinin mutlak olduğunu delillendirir.

Ra’d Suresi, 16. Ayet

“Allah Vâhid’dir, Kahhâr’dır.”

Tevhidin, Allah’ın galip ve üstün kudretiyle birlikte düşünülmesi gerektiği hatırlatılır.

Sâffât Suresi, 4. Ayet

“Sizin ilahınız bir tek ilahtır.”

İlahlığın birlik vasfı vurgulanarak kulluğun tek merkeze bağlanması istenir.

Bakara Suresi, 163. Ayet

“İlahınız bir tek ilahtır.”

Aynı hakikat tekrar edilerek ibadetin sadece Allah’a tahsis edilmesi gerektiği pekiştirilir.

Sâd Suresi, 65. Ayet

“Benim ilahım Allah’tır; Vâhid ve Kahhâr.”

Peygamberî ikrar, tevhidin kalbî ve dilsel bir sözleşme olduğunu vurgular.

Eşi ve Benzeri Olmayan Tek

Kainata baktığımızda her şeyin "bir" elden çıktığını görürüz. Güneş bir tanedir, her insanda bir kalp vardır, atomun merkezi birdir. Bu "birlik" mührü, Yaratıcının da "Bir" olduğunu haykırır. Allah birdir; ama bu matematiksel bir "bir" değildir. Sayılamayan, bölünemeyen, çarpılamayan ve eşi benzeri olmayan bir "Tek"liktir.

İşte bu eşsizliği anlatmak için Rabbimiz iki ismini kullanır: El-Vâhid ve El-Ehad.

El-Vâhid ve El-Ehad Ne Demektir?

Her iki isim de sözlükte "bir, tek, yegane" anlamına gelse de, manaları arasında çok ince ve derin bir fark vardır.

El-Vâhid: Sıfatlarında, isimlerinde ve hükmünde ortağı olmayan demektir. Kainatı yönetirken yardımcısı, ortağı veya dengi yoktur. (Eşi Yoktur).
El-Ehad: Zatında bölünmez, parçalanmaz ve cüzlere ayrılmaz olan demektir. Akla gelebilecek her türlü "birlikten" öte, mutlak ve benzersiz Tek'tir. (Parçası Yoktur).

El-Vâhid ile El-Ehad Arasındaki İnce Fark

Bu iki ismi karıştırmamak için şu örneği düşünebilirsiniz:

Bir insan için "O, evde bir (vâhid) kişidir" diyebilirsiniz. Yani yanında ikinci bir kişi yoktur. Ancak o insan için "Ehad" diyemezsiniz. Çünkü insan; kafadan, koldan, bacaktan, hücrelerden ve atomlardan oluşur. Yani parçalara bölünebilir.

Allah ise hem Vâhid'dir hem Ehad'dir:

Vâhid'dir: Yanında başka bir tanrı yoktur.
Ehad'dir: O, parçaların birleşmesiyle oluşmamıştır, cisim değildir, bölünmez.

İhlas Suresi'nin Kalbi

İslam'ın özeti olan İhlas Suresi, bu hakikati ilan etmek için inmiştir: "De ki: O Allah Ehad'dir." (İhlas, 1).

Bu ayet, Hristiyanlıktaki "Üçleme" (Baba-Oğul-Kutsal Ruh) inancını veya müşriklerin "Putlar" inancını kökten reddeder. Allah, parçalardan oluşmaz ve çocuk edinmez. O, mutlak Ehad'dir.

Tevhidin Psikolojisi: Odaklanma ve Huzur

Modern çağın hastalığı "dikkat dağınıklığı" ve "odaklanma sorunu"dur. İnsan; paraya, makama, modaya, insanlara ve arzularına ayrı ayrı değer verir. Kalbi bin parçaya bölünür. Tevhid inancı (La ilahe illallah), insanı bu dağınıklıktan kurtarır.

Mümin der ki: "Benim tek bir İlahım, tek bir hedefim, tek bir merciim var. O da Allah'tır." Binlerce patronu memnun etmeye çalışan kişi stresli olur; ama sadece "Bir" patronu (Allah'ı) memnun etmeye çalışan kişi huzur bulur. Çünkü Allah razı olursa, her şey hallolur.

Mevlana'nın dediği gibi: "Bir'e yönelenin işi de bir olur, derdi de bir olur."

Hayatımızda El-Vâhid Ahlakı

Bu isimlere inanan bir insanın karakteri "bütün" olur.

İkiyüzlü Olmaz: İçi dışı "bir" olur. İnsanların yanında başka, yalnızken başka davranmaz.
Hedef Birliği: Rüzgara göre yön değiştirmez. Hayatta ana bir gayesi (Allah rızası) vardır ve o yolda dimdik yürür.
Yalnızlık Korkusu: Kalabalıklar içinde yalnız kalsa bile korkmaz. "Allah var (Bir), gam yok" der.

El-Vâhid ve El-Ehad Zikri ve Faziletleri

Zihin Berraklığı: Kafası karışık olanlar, karar vermekte zorlananlar, zihinlerini toparlamak için "Yâ Vâhid, Yâ Ehad" zikrine devam etmelidir.
Yalnızlık Hissi: Kendini kimsesiz hissedenler, bu isimlerle Allah'ın yanlarında olduğunu hissederler.
Korkulardan Emin Olmak: İhlas Suresi'ni ve bu isimleri çokça okuyan kişi, dünyevi ve uhrevi korkulardan emin olur.
Manevi Derece: Günde 1000 defa "Yâ Ehad" diyenin manevi alemlerin sırrına ereceği rivayet edilmiştir.

Kesretten Vahdete

Dünya "kesret" (çokluk) alemidir; eşyalar, insanlar, olaylar çoktur. Ama hepsi "Vahdet" (Birlik) denizine dökülür. Suyun kaynağı birdir, ağacın kökü birdir, kainatın Sahibi birdir. Sen de yüzünü o "Bir" olana çevir ki, dağılmış hayatın toparlansın.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey eşi, benzeri, ortağı ve dengi olmayan Vâhid Rabbim! Ey bölünmekten, parçalanmaktan ve cisim olmaktan münezzeh Ehad Rabbim! Kalbimizi şirkten, gizli ortaklardan, riyadan ve ikiyüzlülükten temizle. Zihnimizi dağınıklıktan kurtar, bizi sadece Sana yönelen (Hanif) kullarından eyle. Bizi dünyada Tevhid sancağı altında, ahirette ise Cemalinin seyriyle şereflendir."