El-Vâlî

El-Vâlî, mülkün iç işleyişini idare eden, tedbiri elinde tutan dost yöneticidir. Velayet, sevgiyle yönetimi birleştirir; Vâlî’nin tedbiri adalet ve merhametle işler. Bu isim, yönetmenin hükmetmek değil; hizmet etmek olduğunu öğretir.

Vâlî ismini bilen kul, hayatını düzen ve tedbirle yönetir. Kararlarda istişare, işlerde plan, ilişkilerde merhamet esastır; yetki emanet, emanetin gereği ise adalet ve şeffaflıktır.


Kur’an’da “El-Vâlî” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Şûrâ Suresi, 9. Ayet

“Allah’tan başka veli mi edindiler?”

Yanlış velayet arayışları reddedilerek yönetim ve himayenin sahih adresinin yalnız Allah olduğu vurgulanır.

Kehf Suresi, 44. Ayet

“Velâyet Allah’a aittir.”

İç işleyişte nihai hâkimiyetin Allah’a ait olduğu ve her işin O’nun hükmüne döndüğü açıklanır.

A’râf Suresi, 196. Ayet

“Velim Allah’tır.”

Peygamberin beyanı, velayet ilişkisinin kişisel ve toplumsal düzlemde Allah’a dayanması gerektiğini öğretir.

Tevbe Suresi, 116. Ayet

“Sizin Allah’tan başka veliniz yoktur.”

Veliliğin tefrik edilmez biçimde Allah’a ait olduğu ve kulun sahte dayanaklara meyletmemesi gerektiği hatırlatılır.

Ra’d Suresi, 11. Ayet

“Önden ve arkadan izleyen melekler...”

Korumacı düzenin bir parçası olarak meleklerin görevi, ilahî velayetin tedbir boyutuna işaret eder.

Kainatı İdare Eden Tek Yönetici

Bir gemi kaptansız, bir okul müdürsüz, bir şehir valisiz olmaz. Başsız kalan her yapı kısa sürede kargaşaya sürüklenir ve dağılır. En küçük bir bakkal dükkanının bile bir işletmecisi varken, şu uçsuz bucaksız kainatın sahipsiz ve yöneticisiz olması mümkün müdür?

İşte El-Vâlî ismi, bu muazzam kainat ülkesinin tek yöneticisi, idarecisi ve hakimi olan Allah'ı anlatır. O sadece yaratıp bırakan değil, yarattığı mülkü her an yöneten ve ihtiyaçlarını giderendir.

El-Vâlî İsminin Anlamı Nedir?

El-Vâlî ismi Arapça vly kökünden türemiştir. Kelime anlamı olarak bir işi üstlenen, idare eden, yöneten, vali ve hükümdar demektir. Günlük hayatta kullandığımız vali kelimesi de buradan gelir ve bir şehri yöneten en yetkili kişi anlamındadır.

Esmaül Hüsna terminolojisinde El-Vâlî isminin anlamları şöyledir:

  1. Kainatı ve içindeki her şeyi tek başına idare eden ve yöneten.

  2. Yarattıklarının işlerini düzenleyen, planlayan, yürüten ve neticeye ulaştıran.

  3. Mülkünde dilediği gibi tasarruf eden, emir ve yasak koyma yetkisine sahip mutlak yönetici.

Nasıl ki bir valinin izni olmadan o şehirde resmi bir işlem yapılamazsa, El-Vâlî olan Allah'ın izni ve emri olmadan da kainatta yaprak kımıldamaz.

El-Velî ile El-Vâlî Arasındaki Önemli Fark

Bu iki isim okunuşları ve yazılışları çok benzer olduğu için sıkça karıştırılır. Ancak aralarında ince ama önemli bir anlam farkı vardır.

El-Velî ismi dost, yardımcı, seven ve koruyan demektir. Allah müminlerin dostudur manasına gelir. Veli kullar tabiri buradan türemiştir.

El-Vâlî ismi ise yönetici, hükmeden, idare eden ve otorite sahibi demektir.

Özetle biri dostluğu ve yardımı, diğeri ise otoriteyi ve yönetimi temsil eder. Allah hem bizi seven bir dost yani Velî, hem de bizi yöneten bir hükümdar yani Vâlîdir.

Kainatta Kaos Yoktur Yönetim Vardır

Kainata baktığımızda atomlardan galaksilere kadar her şeyin muazzam bir disiplin içinde hareket ettiğini görürüz. Hiçbir gezegen yörüngesinden şaşmaz, hiçbir mevsim vaktini geçirmez, gece ve gündüz bir saniye bile aksamaz.

Bu mükemmel düzenin sebebi, hepsini idare eden tek bir elin, yani El-Vâlî olan Allah'ın varlığıdır. Kuranı Kerim Enbiya Suresinde eğer yerde ve gökte Allah'tan başka ilahlar olsaydı, yer ve göğün düzeninin bozulacağını bildirir. Çokluk kaos getirir, teklik düzen getirir. El-Vâlî isminin tecellisiyle kainat bir saat gibi tıkır tıkır işlemektedir.

Hayatımızda El-Vâlî Ahlakı

Allah insanı yeryüzünde halife olarak yaratmıştır. Bu yüzden her insan El-Vâlî isminden bir pay taşır ve kendi çapında bir yöneticidir.

Peygamber Efendimiz hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz buyurmuştur. Bu hadis gereği bir baba ailenin valisidir, bir anne evin valisidir, bir müdür iş yerinin valisidir. Hatta insan kendi bedeninin ve nefsinin valisidir.

  • Kendi Hayatını Yönetmek: Rüzgarın önündeki yaprak gibi savrulmaz. Hayatının direksiyonuna geçer, nefsini ve zamanını iradeli bir şekilde yönetir.

  • Adaletli Olmak: Emri altındakilere, çocuklarına veya çalışanlarına zulmetmez. Allah'ın kainatı adaletle yönettiği gibi o da sorumluluk alanını adaletle yönetir.

  • Sorunları Çözmek: İyi bir yönetici sorunları halı altına süpürmez, çözer. Mümin de karşılaştığı problemleri ertelemeden El-Vâlî isminden aldığı güçle çözmeye çalışır.

El-Vâlî Zikri ve Faziletleri

Bu isim özellikle yöneticiler, sözünün dinlenmesini isteyenler ve hayatını düzene sokmak isteyenler için çok etkilidir.

  • Sözü Dinlenen Biri Olmak İçin: Toplum içinde itibar görmek, sözünün tesirli olması ve saygınlık kazanmak isteyenler Ya Vâlî zikrine devam etmelidir.

  • Makamı Korumak İçin: Yöneticilerin adaletli olması, görevlerinde başarılı olması ve makamlarını korumaları için bu isme sığınmaları tavsiye edilmiştir.

  • Dağınık İşleri Toparlamak İçin: Hayatı karışık olan, işlerini bir türlü yoluna koyamayanlar, işlerini düzene sokmak niyetiyle bu ismi okuyabilirler.

  • Afetlerden Korunmak İçin: Yıldırım düşmesi, yangın ve sel gibi doğal afetlerden korunmak için okunması tavsiye edilen bir isimdir.

En Güzel Yönetici O'dur

İnsanlar acizdir, yönetimlerinde hata yapabilirler. Ancak Allah'ın yönetimi kusursuzdur. O, mülkünü en güzel şekilde idare edendir. Bize düşen görev, cüzi irademizle kendi hayatımızı doğru yönetmek, yönetemediğimiz ve gücümüzü aşan konularda ise Mutlak Vâlî olan Allah'ın takdirine güvenmektir.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey kainatın mutlak yöneticisi ve idarecisi Vâlî Rabbim! Bizi nefsimizin kötü yönetiminden kurtar, Senin idarene teslim eyle. Bize verdiğin sorumlulukları, aileyi ve işi hakkıyla yönetmeyi nasip et. Yöneticilerimize adalet, bizlere de itaat ve feraset ver. Bizi başıboş bırakma, işlerimizi en güzel şekilde Sen idare et."