El-Vâlî, mülkün iç işleyişini idare eden, tedbiri elinde tutan dost yöneticidir. Velayet, sevgiyle yönetimi birleştirir; Vâlî’nin tedbiri adalet ve merhametle işler. Bu isim, yönetmenin hükmetmek değil; hizmet etmek olduğunu öğretir.
Vâlî ismini bilen kul, hayatını düzen ve tedbirle yönetir. Kararlarda istişare, işlerde plan, ilişkilerde merhamet esastır; yetki emanet, emanetin gereği ise adalet ve şeffaflıktır.
Kur’an’da “El-Vâlî” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler
Şûrâ Suresi, 9. Ayet
“Allah’tan başka veli mi edindiler?”
Yanlış velayet arayışları reddedilerek yönetim ve himayenin sahih adresinin yalnız Allah olduğu vurgulanır.
Kehf Suresi, 44. Ayet
“Velâyet Allah’a aittir.”
İç işleyişte nihai hâkimiyetin Allah’a ait olduğu ve her işin O’nun hükmüne döndüğü açıklanır.
A’râf Suresi, 196. Ayet
“Velim Allah’tır.”
Peygamberin beyanı, velayet ilişkisinin kişisel ve toplumsal düzlemde Allah’a dayanması gerektiğini öğretir.
Tevbe Suresi, 116. Ayet
“Sizin Allah’tan başka veliniz yoktur.”
Veliliğin tefrik edilmez biçimde Allah’a ait olduğu ve kulun sahte dayanaklara meyletmemesi gerektiği hatırlatılır.
Ra’d Suresi, 11. Ayet
“Önden ve arkadan izleyen melekler...”
Korumacı düzenin bir parçası olarak meleklerin görevi, ilahî velayetin tedbir boyutuna işaret eder.