El-Kayyûm

El-Kayyûm, varlığı ve düzeni ayakta tutan; her şeyi yöneten ve sürdürendir. Kâinatın devamlılığı, Kayyûm tecellisinin kesintisiz inayetidir. O, her an bir iştedir; yaratılışın akışı O’nun idaresiyle yürür. Kayyûm ismi, yalnız ‘ilk hareket ettirici’ fikrini değil, anbean müdahale eden, koruyan ve idare eden bir Rab tasavvurunu yerleştirir.

Kayyûm ismine iman eden kul, hayat düzenini adalet, emanet ve tutarlılıkla ayakta tutmaya çalışır. Süreklilik küçük ama istikrarlı adımlarla kurulur; dağınıklık, Kayyûm’a dayanma bilinciyle toparlanır. Öncelikler berraklaşır; ibadet, çalışma ve ilişkiler sürdürülebilir bir dengeye kavuşur.


El-Kayyûm

Kur’an’da “El-Kayyûm” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Bakara Suresi, 255. Ayet

“El-Hayyü’l-Kayyûm.”

Hayat ve kayyûmiyetin birlikteliği, Allah’ın kâinata süreklilik veren otoritesini akidevi çerçevede tasdik eder.

Âl-i İmrân Suresi, 2. Ayet

“Allah’tan başka ilah yoktur, El-Hayyü’l-Kayyûm.”

Tevhidin ilanı, Allah’ın diri ve ayakta tutan oluşuyla desteklenerek kulluğun yönü belirlenir.

Tâhâ Suresi, 111. Ayet

“El-Hayyü’l-Kayyûm’a boyun eğildi.”

Kıyamet sahnesinde mutlak otoriteye teslimiyet, Kayyûmiyetin nihai tecellisi olarak anlatılır.

Hûd Suresi, 56. Ayet

“Rabbim her canlının perçeminden tutandır.”

Her canlının idaresinin Allah’ın kudretinde olduğu, Kayyûm isminin etkili bir teşbihle pekiştirildiği beyan edilir.

Mülk Suresi, 15. Ayet

“Yeryüzünü size boyun eğdiren O’dur.”

Dünya düzeninin ve beşerî imkânların Allah’ın kayyûmiyeti sayesinde insanın kullanımına açıldığı hatırlatılır.

Kainatı Ayakta Tutan Mutlak Güç

Bir binanın ayakta durması için kolonlara, bir insanın ayakta durması için iskelete, bir şirketin ayakta durması için bir yöneticiye ihtiyacı vardır. Eğer destek çekilirse, her şey yıkılır. Kainat da devasa bir binadır. Onu her an ayakta tutan, yöneten ve çökmesine izin vermeyen bir güç vardır.

İşte El-Kayyûm ismi; kainatın yerçekimidir, direğidir, sigortasıdır. O (cc), bir an bile mahlukatından elini çekse, her şey yokluğa yuvarlanır.

El-Kayyûm İsminin Anlamı Nedir?

El-Kayyûm, Arapça "k-v-m" (kıyam) kökünden gelir. Ayağa kalkan, dik duran, bir işin idaresini üzerine alan, gözetip koruyan demektir.

Esma-i Hüsna terminolojisinde El-Kayyûm isminin anlamı;

  • Zatıyla Kaim Olan: Var olmak veya ayakta durmak için hiçbir şeye (mekana, zamana, sebebe, yemeye, içmeye) muhtaç olmayan.
  • Mahlukatı Ayakta Tutan: Gökleri, yeri ve içindekileri her an yöneten, ihtiyaçlarını gideren ve varlıkta durmalarını sağlayan.
  • Her şeyin varlığı Kendisine bağlı olan; O "bıraksa" her şeyin helak olacağı Zat.

Ayetel Kürsi'nin Omurgası

Müslümanların en çok okuduğu ayet olan Ayetel Kürsi, Allah'ın bu sıfatını ilan eder: "Allahü lâ ilâhe illâ hüvel Hayyul Kayyûm. Lâ te'huzühû sinetün ve lâ nevm..."

Mesaj çok nettir: Bir otobüs şoförü uyursa kaza olur. Bir nöbetçi uyursa düşman girer. Kainatın idarecisi olan El-Kayyûm, bir saniye bile uyuklamaz, gaflet etmez. Eğer etseydi, galaksiler birbirine çarpar, kaos olurdu. Kainatın huzuru, O'nun uyanıklığına (Kayyûmiyetine) bağlıdır.

Hayy ve Kayyûm: İsm-i Azam Sırrı

Kuran-ı Kerim'de bu iki isim (Hayy ve Kayyûm) hep yan yana gelir. İslam alimlerinin çoğu, "İsm-i Azam"ın (Allah'ın en büyük isminin) bu ikili olduğuna inanır.

  • El-Hayy: Allah'ın Zatının mükemmelliğini (Ölümsüzlüğünü) anlatır.
  • El-Kayyûm: Allah'ın Fiillerinin mükemmelliğini anlatır.

Peygamber Efendimiz (s.a.v), kızı Hz. Fatıma'ya sabah-akşam şu duayı okumasını tavsiye etmiştir: "Yâ Hayyu Yâ Kayyûm! Rahmetinle yardım istiyorum. Bütün işlerimi düzelt ve beni göz açıp kapayıncaya kadar bile nefsime (kendi başıma) bırakma." Bu dua, insanın "Ben kendi kendime yetemem, ayakta duramam, beni Sen tut" itirafıdır.

Kayyûmiyet: Kainatın Görünmez Sütunları

Bilim, gezegenlerin "Kütle Çekim Yasası" ile dengede durduğunu söyler. Doğrudur. Ancak bu yasa, sadece bir "sebep"tir. O yasayı koyan ve her an işleten El-Kayyûm'dur.

Fatır Suresi 41. ayet bu gerçeği haykırır: "Şüphesiz Allah, gökleri ve yeri, yok olup gitmesinler (yörüngeden çıkmasınlar) diye tutmaktadır. Andolsun ki onlar yörüngeden sapsalar, O'ndan başka kimse onları tutamaz."

Hayatımızda El-Kayyûm Ahlakı

Bu isme inanan bir mümin, hayatında "Kıyam" (dik duruş) sahibi olmalıdır.

  1. Kimseye Yük Olmamak: Mümin, "Kayyûm" isminden ilhamla kendi ayakları üzerinde durmaya çalışmalı, tembellik edip başkasına yük olmamalıdır.
  2. Hizmet Ehli Olmak: Başkalarının işlerini "kıyam" ederek (üstlenerek) görmek, insanların yükünü hafifletmek, ailesini ve toplumunu ayakta tutmaya çalışmak.
  3. Gece Kıyamı: Herkesin uyuduğu saatte kalkıp namaz kılmak (Teheccüd), bu ismin kuldaki en güzel yansımasıdır.

El-Kayyûm Zikri ve Faziletleri

Bu isim, hayatını düzene sokmak ve güç kazanmak isteyenler için manevi bir dayanak noktasıdır.

  • Uykusuzluk ve Dalgınlık: Aşırı uyku hali olanlar veya tam tersi uykusuzluk çekenler, dengeyi bulmak için "Yâ Kayyûm" ismine devam etmelidir.
  • İşlerin Düzelmesi: "İşlerim çok karışık, altından kalkamıyorum" diyenler, "Yâ Hayyu Yâ Kayyûm" zikriyle Allah'tan idare ve yardım istemelidir.
  • Unutkanlık: Zihni diri ve ayakta tuttuğu için unutkanlığa karşı da tavsiye edilmiştir.
  • Geçim Sıkıntısı: Rızkı yöneten O olduğu için, borç yükü altında ezilenlere ferahlık verir.

O Tutmazsa Düşeriz

Biz aciziz, kendi kalbimizi attırmaya bile gücümüz yetmez. O (cc), Kayyûm sıfatıyla bizi her an ayakta tutuyor. O desteğini çektiği an, biz bir hiçiz. Öyleyse o sarsılmaz Sütu'na yaslanalım ki, hayatın fırtınaları bizi yıkamasın.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey gökleri, yeri ve bütün kainatı ayakta tutan Kayyûm Rabbim! Varlığımız Senin elindedir; bizi bir an bile nefsimizin eline bırakma. Bizi uykudan, gafletten ve tembellikten uyandır. İşlerimizi düzelt, sırtımızdaki yükleri hafiflet. Bizi Sırat-ı Müstakim üzerinde dimdik ayakta (Kaim) tut, ayaklarımızı kaydırma."