El-Bâ‘is

El-Bâ‘is, öldükten sonra dirilten; aynı kökten peygamberler göndermeyi (ba‘s) de içerir. Diriltmek sadece bedenlere değil; kalplere hidayet göndermekle de olur. Bâ‘is tecellisi, uyuyanı uyandırmak, ölü toprağı diriltmek ve ümmetleri yeniden ayağa kaldırmaktır.

Bâ‘is ismini tefekkür eden kul, her sabahı küçük bir diriliş bilir. Umutsuzluk yerine umut, atalete karşı hareket ve ıslah heyecanı taşır. Hakikatin tebliği, peygamberlerin mirasına şahidliktir; diriliş gününün bilinci, bugünün disiplinini artırır.


El-Bâ‘is

Kur’an’da “El-Bâ‘is” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Hac Suresi, 7. Ayet

“Allah, ölüleri diriltendir.”

Ayet, ahiretteki dirilişin kesinliğini ilan eder ve Bâ‘is isminin akidevi temelini ortaya koyar.

Nahl Suresi, 36. Ayet

“Her ümmete bir peygamber gönderdik.”

Elçilerin gönderilmesi, ilahî diriltmenin kalplerde hidayet olarak tecellisine bir örnektir.

Mücadele Suresi, 6. Ayet

“Allah onların yaptıklarını haber verecektir.”

Kıyamet günü dirilişle birlikte amellerin haber verilmesi, hesap ve adaletin tamamlanacağını bildirir.

Kehf Suresi, 9-12. Ayetler

“Onları uyandırdık.”

Ashab-ı Kehf’in uyandırılışı, ‘ba‘s’ kökünün ‘uyandırma’ manasını somut bir kıssa ile gözler önüne serer.

Yâsîn Suresi, 52. Ayet

“Bizi kim diriltip kaldırdı?”

Kıyamette insanların hayretle kuracakları bu cümle, dirilişin beklenmedik anidenliği ve kesinliğini tasvir eder.

El-Bâ'is İsminin Anlamı Nedir?

El-Bâ'is, Arapça "b-a-s" (ba's) kökünden gelir. Göndermek, uyandırmak, kaldırmak, harekete geçirmek ve diriltmek demektir.

Esma-i Hüsna terminolojisinde El-Bâ'is isminin anlamı üç ana boyutta tecelli eder:

  1. Mahşerde Dirilten: Kıyamet koptuktan sonra bütün ölüleri kabirlerinden çıkarıp (ba's edip) hesaba çekmek üzere dirilten.

  2. Peygamber Gönderen: İnsanlara doğru yolu göstermesi için içlerinden elçiler gönderen (Bi'set).

  3. Uyandıran: Uykudakileri uykudan, gaflettekileri bilgisizlikten uyandıran.

En Büyük Hakikat: Ba'sü Ba'de'l-Mevt

İmanın altı şartından biri de "Öldükten sonra dirilmeye (Ba's) inanmak"tır. Ancak insan aklı bazen zorlanır: "Ben çürüyüp toprak olduktan, kemiklerim toza dönüştükten sonra kim beni tekrar bir araya getirecek?"

Kuran-ı Kerim, Yasin Suresi'nde bu soruya El-Bâ'is isminin mantığıyla cevap verir: "De ki: Onları ilk defa yaratan diriltecektir. O, her türlü yaratmayı hakkıyla bilendir."

Mantık çok basittir: Bir şeyi "hiç yoktan" (sıfırdan) icat etmek mi daha zordur, yoksa var olan ama parçalanmış bir şeyi "tekrar toplamak" mı? Elbette ikincisi daha kolaydır. Allah bizi yoktan var ettiyse, ikinci kez diriltmesi O'na çok daha kolaydır.

Peygamberlerin Gönderilişi

El-Bâ'is ismi sadece bedeni değil, ruhları ve toplumları da diriltir. Bir toplumda adalet, merhamet ve ahlak kalmamışsa, o toplum "manen ölü" demektir. Allah, o toplumu diriltmek için içlerinden bir Peygamber veya bir mürşit ba's eder (gönderir).

Peygamberler, toplumların üzerine serpilmiş bir "hayat suyu" gibidir. Hz. Muhammed (s.a.v) geldiğinde, kız çocuklarını diri diri gömen "ölü ruhlu" bir toplumdan, dünyaya adalet dağıtan "dirilmiş" bir medeniyet çıkmıştır. Bu, El-Bâ'is isminin sosyal tecellisidir.

Günlük Prova: Uyku ve Uyanış

Her gece aslında "küçük bir ölüm" yaşarız. Uykuya daldığımızda bilincimiz gider, bedenimiz hareketsiz kalır. Ruhumuz bedenden kısmen ayrılır. Sabah gözümüzü açtığımızda ise bizi tekrar hayata döndüren güç, El-Bâ'is isminin tecellisidir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v) uyanınca şöyle dua ederdi: "Bizi öldürdükten (uyuttuktan) sonra dirilten Allah'a hamdolsun. Dönüş ancak O'nadır." (Buhari, Deavat, 8).

Her sabah uyanmak, mahşer gününün bir fragmanıdır. Yatağından kalkan insan, kabrinden kalkan insanı hatırlamalıdır.

Doğadaki Tecelli

Kışın dışarıya bakın; ağaçlar kupkuru, yaprak yok, toprak donmuş. Görüntü tamamen "ölü"dür. Ama bahar geldiğinde El-Bâ'is ismi tecelli eder. O kupkuru dallardan yeşil yapraklar fışkırır, toprak canlanır, çiçekler açar.

Rum Suresi 50. Ayet bize bu vizyonu kazandırır: "Allah'ın rahmet eserlerine bak! Yeryüzünü ölümünden sonra nasıl diriltiyor? Şüphe yok ki O, ölüleri de elbette diriltecektir."

Hayatımızda El-Bâ'is Ahlakı

El-Bâ'is ismi, "harekete geçiren" demektir. Bu isme inanan insan tembel olamaz.

  1. Ataleti Yenmek: Üzerindeki "ölü toprağını" atıp harekete geçmek. Ertelemeyi bırakmak. "Yarın yaparım" demek, şeytanın ninnisidir.
  2. İhya Etmek: Unutulmuş bir iyiliği, terk edilmiş bir sünneti veya batmakta olan bir işi canlandırmak için çabalamak.
  3. Uyandırmak: Gaflet uykusunda olan (hatalarının farkında olmayan) insanları, tatlı dille uyandırmak.

El-Bâ'is Zikri ve Faziletleri

Sabahları zor uyananlar, sürekli yorgunluk ve depresyon hissedenler, işlerinde durgunluk yaşayanlar için "Yâ Bâ'is" zikri tavsiye edilmiştir.

Bu ismi zikretmek, ruha enerji verir. Tembelliğin zincirlerini kırar. Kişiye "Ben buraya uyumaya değil, bir gaye için yaşamaya geldim" bilinci kazandırır.

Ölüm Bir Son Değildir

El-Bâ'is ismini bilen için ölüm korkutucu bir karanlık değil; dostlarla buluşmaya gidilen, ebedi baharın başlayacağı bir kapıdır. Toprak olmak yok olmak değildir; daha güzel bir surette dirilmek için tohum olmaktır.

Bu İdrakle Yakarış:

"Ey çürümüş kemikleri dirilten, ölü kalplere can veren Bâ'is Rabbim! Bizi her sabah uykudan uyandırdığın gibi, gaflet uykusundan da uyandır. Kalbimizi imanla, aklımızı ilimle, hayatımızı güzel amellerle dirilt. Üzerimizdeki tembelliği ve ölü toprağını al, bizi hayırlı işlerde harekete geçir. Mahşer günü bizi sevdiklerimizle birlikte, yüzü ak ve gönlü şen bir şekilde dirilt."