El-Bâsit

El-Bâsit, genişleten, açan ve ferahlatandır. Rızıkta ve hâllerde yaşanan genişlik, Allah’ın bir lütfu ve aynı zamanda bir sınavdır. Genişlik, şımarma değil şükrü; israf değil infakı gerektirir. Bast hâli, kulun iyilikte genişlemesi, gönlünü ve imkânlarını hayra açması için bir fırsattır.

Bâsit ismine iman eden, bolluğu insanlara kapı olmak için kullanır; ilim, servet ve nüfuzla hayır kanalları açar. Genişlik, gevşeklik değildir; sorumluluğun ve paylaşmanın artmasıdır. Bolluğun berekete dönüşmesi, adalet ve merhametle mümkündür.


El-Bâsit

Kur’an’da “El-Bâsit” İsminin Geçtiği Bazı Ayetler

Ra’d Suresi, 26. Ayet

“Rızkı genişletir ve daraltır.”

Ayet, rızıkta genişlikle darlığın bir denge içinde yürüdüğünü ve kulun her iki halde de ahlaki sorumluluğunu koruması gerektiğini belirtir.

İsrâ Suresi, 30. Ayet

“Dilediğine genişletir, daraltır.”

Rızık dağılımındaki farklılıkların ilahî hikmete dayandığı ve kulun nasibine razı olarak şükürle yaşaması gerektiği öğretilir.

Şûrâ Suresi, 27. Ayet

“Allah rızkı kullarına bol verseydi...”

Ayette rızkın ölçüsüzce bol verilmesinin taşkınlığa yol açabileceği, bu yüzden ölçünün rahmet olduğu bildirilir.

Nûr Suresi, 38. Ayet

“Allah dilediğine hesapsız rızık verir.”

Bu ifade, ilahî lütfun bazen sınırsız genişleme şeklinde tecelli edebileceğini ve bunun da bir imtihan olduğunu hatırlatır.

Bakara Suresi, 247. Ayet

“Allah ilimde ve bedende onu genişletti.”

Burada genişleme, sadece malda değil; ilim ve kudrette de Allah’ın dilediğine lütfettiği bir artış olarak gösterilir.

El-Bâsit İsminin Anlam Derinliği

El-Bâsit; açan, genişleten, yayan, rızkı bollaştıran ve kulunun üzerindeki sıkıntıyı alıp yerine huzur veren demektir. Arapça’da "bast" (yaymak, döşemek) kökünden gelir. Halının yere serilip yayılması gibi, Allah da yeryüzünü canlılar için serip yaymış, rızkı ve rahmeti genişletmiştir.

Bu isim, El-Kâbıd (Sıkan) isminin zıddı ve tamamlayıcısıdır. Darlık anında sıkışan yürekler, El-Bâsit isminin tecellisiyle "inşirah" bulur (genişler). Nefes alabilmek, özgürce hareket edebilmek, rızkın bollaşması ve kalbin neşeyle dolması hep bu ismin yansımalarıdır.

Kâbıd ve Bâsit: Evrenin Kalp Atışı

Bu iki isim (Sıkan ve Genişleten), kâinatın ritmidir. Kalbin çalışması için önce kasılması (kabz), sonra gevşemesi (bast) gerekir. Nefes almak (bast), nefes vermek (kabz) döngüsüdür. Hayat da böyledir.

Sürekli genişlik ve rahatlık olsaydı, insan gaflete düşer, şımarır ve Rabbini unuturdu. Sürekli darlık olsaydı, insan ümidini yitirirdi. Allah, kulunu bu iki hal arasında gezdirerek onu diri tutar. Kâbıd ile terbiye eder, Bâsit ile teselli eder ve mükâfatlandırır.

Manevi Genişlik: İnşirah

El-Bâsit isminin en tatlı tecellisi, kalbe gelen ferahlıktır. Bazen ortada maddi bir sebep yokken içiniz sevinçle dolar, göğsünüz genişler, ibadet etmek size kuş gibi hafif gelir. İşte bu, Allah’ın kalbinize "Bâsit" ismiyle dokunmasıdır.

İnşirah Suresi'nde geçen "Biz senin göğsünü açıp genişletmedik mi?" ayeti, bu hakikatin zirvesidir. El-Bâsit, daralan ruhları dünya hapishanesinden çıkarıp mana âleminin sonsuzluğunda gezdirir. Üzüntü bulutlarını dağıtan rüzgâr O'dur.

Rızkın ve İmkanların Bollaşması

El-Bâsit, maddi anlamda da bolluk verendir. Bazen işleriniz öyle bir açılır ki, berekete şaşırırsınız. Müşteriler artar, ürünler bereketlenir, elinizdeki az şey çok olur. Bu, rızkın "yayılması"dır.

Allah, yeryüzünü bir sofra gibi sermiş (bast etmiş) ve nimetlerini üzerine saçmıştır. Bütün canlıların doyması, çiçeklerin açması, meyvelerin olgunlaşması El-Bâsit isminin cömertliğidir. O, eli açık olandır; verirken hesapsız verir.

El-Bâsit İsmini Bilmenin Hayata Etkisi

Bu ismin ahlakına bürünen bir mümin:

  1. Güler Yüzlüdür: İnsanlara çatık kaşla (kabz haliyle) değil, tebessümle (bast haliyle) yaklaşır. Peygamberimiz’in (s.a.v) "Kardeşinin yüzüne gülümsemen sadakadır" sözü, Bâsit isminin ahlakıdır.
  2. Cömerttir: Allah’ın kendisine genişlettiği rızkı, o da başkalarına dağıtarak onların dünyasını genişletir. Cimrilik yapıp tutmaz (kabz etmez), cömertlik yapıp saçar (bast eder).
  3. Ümit Aşılar: Darda kalmış, borçlu veya üzgün insanlara ferahlık verir, onlara çıkış yollarını gösterir ve teselli eder.

Ölümden Sonraki "Bast"

El-Kâbıd ruhları bedenden alırken, El-Bâsit kıyamet günü ruhları tekrar bedenlere iade edip diriltecek olandır. Ayrıca cennet, El-Bâsit isminin sonsuz tecellisidir; orada darlık, sıkıntı ve kısıtlama yoktur. Sadece sonsuz bir genişlik, özgürlük ve bolluk vardır.